Wyobraź sobie queerową utopię

Ta utopia nie ma centrum — nie ma głowy ani pana.

Człowiek nie zajmuje w niej uprzywilejowanej pozycji ponad światem; nie jest ani jego władcą ani jego miarą. Istnieje jako część kolażu ciał, materii i sił — splątanych, współzależnych i nieustannie przekształcających się poprzez wzajemne relacje.

Stawanie się zamiast bycia

Jeśli „ja” nigdy nie jest stałe, to pragnienie również pozostaje w ciągłym ruchu. Pragnienie (poprzedzające podmiot) przepływa swobodnie przez ciała, spotkania i społeczne asamblaże. Nie musi zamykać się w z góry określonych tożsamościach: mężczyzna lub kobieta, cis lub trans, hetero, gej, bi, top lub bottom, czarny, brązowy, biały i tak dalej.

Stwierdzenie „jestem X” może zamrozić pragnienie, przerywając przepływ ciekawości i możliwości. Grozi zastąpieniem doznania obowiązkiem tożsamości, podporządkowaniem bogactwa rzeczywistych doświadczeń kategoriom i społecznym scenariuszom. W ten sposób życie może stać się czymś, co należy odgrywać, zamiast czymś, co się przeżywa.

A gdyby zamiast natychmiast nazywać i oceniać pozwolić pragnieniu podążać własnymi ścieżkami? Pozwolić życiu być doznawanym w całej jego złożoności — nawet wtedy, gdy wytrąca nas z równowagi, dezorientuje lub podważa to, co wydawało się pewne?

Przeciwko reżimom tożsamości

Faszyzm i kapitalizm opierają się na tożsamościach kształtowanych przez konsumpcję, rywalizację i przynależność, zakorzenionych w binarnych opozycjach: ja/inny, człowiek/natura, mężczyzna/kobieta, wewnątrz/na zewnątrz, naród/obcy i tym podobne.

Te przewidywalne formy porządkują, hierarchizują i dyscyplinują, ograniczając pragnienie, zawężając wyobraźnię i zmuszając ciała do posłuszeństwa.

Tożsamość działa jak filtr: kanalizując pragnienia, nadając im społecznie akceptowalne formy, jednocześnie odcinając ich nadmiar, intensywność i dzikość.

Płynne ja i polityka pragnienia

W przeciwieństwie do tego ten utopijny projekt odwołuje się do płynnego „ja” i pragnienia — relacyjnego, niestabilnego i zawsze w procesie stawania się. Queerowe pragnienie staje się polityczne, ponieważ nie pozwala się pochwycić statycznym tożsamościom, normatywnym scenariuszom, reżimom produktywności ani utylitarnej logice.

Kapie, przecieka, przelewa się i tryska, rozlewając się poza granice — zanieczyszczając, brudząc i mocząc faszystowskie fantazje o czystości. Przepływa w nieuregulowane, mętne i dzikie sposoby życia, kochania i bycia razem.

Queerowe eko-mitologie

Prace w tej wystawie ucieleśniają ten nadmiar. Ciała, obiekty i krajobrazy mieszają się i rozlewają się jedno w drugie, tworząc hybrydyczne amalgamaty, które wymykają się binarnościom i narracjom skupionym na ego.

Z nich wyłania się atlas queerowej eko-mitologii, zamieszkany przez dziwaczne bestie, anomalie i odmieńców. To, co nieludzkie, wzywa do oduczenia się i rozbiórki bardzo ludzkich struktur opresji.

Przygotuj się na utratę orientacji i błądzenie z dzikimi istotami, które opierają się ujarzmieniu i rozszerzają to, co wyobrażalne.

Michał Rutz