{"id":725,"date":"2026-04-12T17:35:12","date_gmt":"2026-04-12T17:35:12","guid":{"rendered":"https:\/\/michalrutz.com\/?p=725"},"modified":"2026-05-29T17:39:34","modified_gmt":"2026-05-29T17:39:34","slug":"jak-oplakiwac-pedala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/jak-oplakiwac-pedala\/","title":{"rendered":"Jak op\u0142akiwa\u0107 peda\u0142a po pedalsku?"},"content":{"rendered":"\n

[\u2192English]<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

dla Jean<\/em><\/p>\n\n\n\n

Impulsem do stworzenia tej pracy by\u0142a nierozwi\u0105zana \u017ca\u0142oba po stracie mojego przyjaciela, Juana Cueto. Jego rodzina pochowa\u0142a go zgodnie ze swoimi przekonaniami i wbrew jego w\u0142asnym \u2014 wymazuj\u0105c jego queerowe \u017cycie, partnera i spo\u0142eczno\u015b\u0107. To podw\u00f3jne zaprzeczenie \u2014 jakby nie tylko umar\u0142, ale nigdy nie istnia\u0142<\/strong> \u2014 pozostawi\u0142o mnie z g\u0142\u0119bokim poczuciem niesprawiedliwo\u015bci oraz pytaniem: jak op\u0142akiwa\u0107 nieprzyzwoicie nieprzyzwoitych<\/strong>. Tradycyjne rytua\u0142y pogrzebowe narzucaj\u0105 powag\u0119, pozbawiaj\u0105c cia\u0142o jego seksualnej przesz\u0142o\u015bci. Ta deseksualizacja nie jest neutralna \u2014 jest narz\u0119dziem kontroli moralnej, aktem wymazywania queerowej egzystencji.1<\/a><\/sup>2<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Ale czy mo\u017cemy czci\u0107 zmar\u0142ych, nie zapominaj\u0105c jednocze\u015bnie o ich seksualno\u015bci?<\/p>\n\n\n\n

Campowa reinterpretacja memento mori<\/em><\/h2>\n\n\n\n

W centrum instalacji znajduje si\u0119 jockstrap \u2014 popularna w\u015br\u00f3d gej\u00f3w m\u0119ska bielizna eksponuj\u0105ca po\u015bladki. Otacza go kr\u0105g Schwedenbomben \u2014 austriackich pianek na waflu w polewie czekoladowej. Ten deser, kt\u00f3rego delikatna skorupka p\u0119ka przy najl\u017cejszym dotyku, przywo\u0142uje tradycj\u0119 vanitas<\/em> i barokowe martwe natury, w kt\u00f3rych desery funkcjonowa\u0142y jako medytacja nad ulotno\u015bci\u0105 \u017cycia oraz daremno\u015bci\u0105 ziemskich d\u0105\u017ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Jako masowo produkowane tanie s\u0142odycze, Schwedenbomben wprowadzaj\u0105 ironi\u0119 i estetyk\u0119 campu zakorzenion\u0105 w kulturze queerowej, \u0142\u0105cz\u0105c motyw memento mori<\/em> (z \u0142ac. \u201epami\u0119taj o \u015bmierci\u201d) z przesad\u0105, humorem i sztuczno\u015bci\u0105. W tym kontek\u015bcie Schwedenbomben staj\u0105 si\u0119 pedalsk\u0105 reinterpretacj\u0105 memento mori<\/em>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Willem Claesz. Heda, Martwa natura z ciastem owocowym i r\u00f3\u017cnymi przedmiotami<\/em>,. 1634<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Przyjemno\u015b\u0107 ponad praktyczno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno jockstrap, jak i Schwedenbomben zosta\u0142y stworzone przede wszystkim dla przyjemno\u015bci. Pe\u0142ne cukru s\u0142odycze nie oferuj\u0105 realnej warto\u015bci od\u017cywczej. Zamiast tego ich smak, wygl\u0105d i zapach s\u0105 starannie zaprojektowane tak, aby maksymalizowa\u0107 doznanie przyjemno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie jockstrap ledwie zakrywa cia\u0142o, funkcjonuj\u0105c mniej jako praktyczny element garderoby, a bardziej jako \u015brodek podkre\u015blaj\u0105cy seksualne wdzi\u0119ki nosz\u0105cego. W obu przypadkach u\u017cyteczno\u015b\u0107 ust\u0119puje miejsca zmys\u0142owo\u015bci i d\u0105\u017ceniu do przyjemno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Queerowy rytua\u0142<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

Ale gdzie jest cia\u0142o? Czy to rytua\u0142 przywo\u0142ania kochanka, ofiara \u2014 a mo\u017ce jedno i drugie?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Le\u017c\u0105cy na ziemi jockstrap przypomina o nieobecnym ciele \u2014 \u015blad po kim\u015b, kiedy\u015b obecnym, po\u017c\u0105danym i utraconym. W zestawieniu ze s\u0142odyczami przywodzi na my\u015bl ofiary z jedzenia sk\u0142adane zmar\u0142ym w wielu kulturach \u2014 od D\u00eda de Muertos i s\u0142owia\u0144skich Dziad\u00f3w po Festiwal G\u0142odnych Duch\u00f3w \u2014 rytua\u0142y, kt\u00f3re maj\u0105 na celu zbudowanie mostu mi\u0119dzy \u015bwiatem \u017cywych i umar\u0142ych.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Cukrowa czaszka \u2014 popularny podarunek dla zmar\u0142ych i jadalna dekoracja podczas D\u00eda de Muertos.
Fot. Spangineer<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Frontispis dzie\u0142a Doktora Fausta<\/em> z 1620 r., przedstawiaj\u0105cy Fausta przywo\u0142uj\u0105cego Mefistofelisa.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tymczasem kr\u0105g sugeruje ochronn\u0105 barier\u0119 \u2014 oddzielaj\u0105c\u0105 przywo\u0142uj\u0105c\u0105 osob\u0119 od nieznanych si\u0142, kt\u00f3re pr\u00f3buje przyzwa\u0107. W zachodniej tradycji ezoterycznej do tworzenia magicznych kr\u0119g\u00f3w u\u017cywano materia\u0142\u00f3w takich jak s\u00f3l, m\u0105ka czy kreda. Tutaj jednak u\u017cyte zosta\u0142y Schwedenbomben, co wprowadza humorystyczny zwrot \u2014 szczypt\u0119 absurdu.<\/p>\n\n\n\n

Polityczna moc queerowej \u017ca\u0142oby<\/h2>\n\n\n\n

W 1991 roku F\u00e9lix Gonz\u00e1lez-Torres umie\u015bci\u0142 w galerii stos zapakowanych cukierk\u00f3w, aby upami\u0119tni\u0107 strat\u0119 bliskiego przyjaciela zmar\u0142ego na AIDS \u2014 Untitled<\/em> (\u201ePortrait of Ross in L.A.\u201d). Zwiedzaj\u0105cy mogli zabiera\u0107 cukierki. W rezultacie stopniowo zmniejszaj\u0105ca si\u0119 ha\u0142da odzwierciedla\u0142a nikn\u0105ce w oczach cia\u0142a pacjent\u00f3w zara\u017conych wirusem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Gonz\u00e1lez-Torres, \u201eUntitled\u201d (Portrait of Ross in L.A.)<\/strong><\/strong>, Photo by mark6mauno.
Wymazywanie queerowych biografii jest praktyk\u0105 trwaj\u0105c\u0105 do dzi\u015b: National Portrait Gallery w Waszyngtonie usun\u0119\u0142a wszelkie odniesienia do partnera artysty i AIDS.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Podobnie moja praca odzwierciedla \u017ca\u0142ob\u0119, kt\u00f3r\u0105 nosz\u0119 po stracie mojego drogiego przyjaciela, Jeana Cueto\u00b33<\/a><\/sup>. Prywatna strata staje si\u0119 publiczna, a queerowo\u015b\u0107 zn\u00f3w widzialna.<\/p>\n\n\n\n

Queerowa \u017ca\u0142oba niesie w sobie potencja\u0142 polityczny i rewolucyjny4<\/a><\/sup>. Wsp\u00f3lne do\u015bwiadczenie straty buduje wsp\u00f3lnot\u0119, solidarno\u015b\u0107 oraz op\u00f3r wobec przymusowego zapominania o \u017cyciach nienormatywnych.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142odko-gorzkie; na pierwszy rzut oka \u2014 g\u0142upie: tylko bielizna i s\u0142odycze. A jednak niesie g\u0142\u0119bsze znaczenie i nadziej\u0119 \u2014 nadziej\u0119 rodz\u0105c\u0105 si\u0119 z wra\u017cliwo\u015bci, ze wsp\u00f3\u0142dzielenia b\u00f3lu i z odmowy zapomnienia.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Queer Art Space Vienna Award 2026<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

Za prac\u0119 Jak op\u0142akiwa\u0107 peda\u0142a po pedalsku?<\/em> Micha\u0142 Rutz otrzyma\u0142 2. miejsce (ex aequo z Valentino Skarwanem) w konkursie Queer Art Space Vienna Award 2026.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Na zdj\u0119ciu od lewej: Michael Kaufmann (cz\u0142onek jury); top 3 artyst\u00f3w: Micha\u0142 Rutz, Valentino Skarwan, Julia Fuchs; i Jasmin Bauer.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Foto: Julia Fuchs<\/figcaption><\/figure>\n\n\n
  1. Przymusowa heteroseksualno\u015b\u0107 odnosi si\u0119 do systemowego narzucania norm heteroseksualnych jako domy\u015blnych. Eve Kosofsky Sedgwick krytykuje ten mechanizm w Epistemology of the Closet<\/em> (1990), analizuj\u0105c, w jaki spos\u00f3b heteronormatywno\u015b\u0107 kszta\u0142tuje wiedz\u0119, w\u0142adz\u0119 i narracje historyczne, cz\u0119sto wymazuj\u0105c queerowe \u017cycia i pragnienia. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  2. Jak argumentuje Judith Butler w Melancholy Gender<\/em>, struktury heteronormatywne wymagaj\u0105 wymazania queerowych wi\u0119zi \u2014 wymuszonej amnezji, w kt\u00f3rej utraceni kochankowie, nieakceptowalne pragnienia i niemo\u017cliwe sposoby \u017cycia zostaj\u0105 zepchni\u0119te do sfery niewypowiedzianego. \u201eNigdy go nie kocha\u0142em, nigdy go nie straci\u0142em.\u201d \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  3. Jego \u015bmier\u0107 jest przypomnieniem o trudno\u015bciach, z jakimi mierzy si\u0119 wielu z nas w spo\u0142eczno\u015bci LGBT. Wed\u0142ug badania The Trevor Project z 2023 roku, 18% m\u0142odzie\u017cy LGBT podj\u0119\u0142o pr\u00f3b\u0119 samob\u00f3jcz\u0105 \u2014 dwukrotnie wi\u0119cej ni\u017c w\u015br\u00f3d ich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w w og\u00f3lnej populacji nastolatk\u00f3w. Ta druzgoc\u0105ca statystyka podkre\u015bla trwa\u0142e skutki stresu mniejszo\u015bciowego. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  4. W The Cultural Politics of Emotion Sara Ahmed wykazuje, \u017ce emocje dzia\u0142aj\u0105 nie tylko w ramach indywidualnego do\u015bwiadczenia, lecz tak\u017ce jako si\u0142y spo\u0142eczne i polityczne. \u017ba\u0142oba \u2014 rozumiana w tym kontek\u015bcie \u2014 kszta\u0142tuje zar\u00f3wno jednostk\u0119, jak i wsp\u00f3lnot\u0119. Emocje tworz\u0105 i podtrzymuj\u0105 struktury spo\u0142eczne, dlatego queerowa \u017ca\u0142oba nie jest jedynie do\u015bwiadczeniem osobistym, lecz kr\u0105\u017cy w obr\u0119bie wsp\u00f3lnoty, buduj\u0105c wsp\u00f3lne przestrzenie intymno\u015bci i oporu. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    [\u2192English] dla Jean Impulsem do stworzenia tej pracy by\u0142a nierozwi\u0105zana \u017ca\u0142oba po stracie mojego przyjaciela, Juana Cueto. Jego rodzina pochowa\u0142a go zgodnie ze swoimi przekonaniami i wbrew jego w\u0142asnym \u2014 wymazuj\u0105c jego queerowe \u017cycie, partnera i spo\u0142eczno\u015b\u0107. To podw\u00f3jne zaprzeczenie \u2014 jakby nie tylko umar\u0142, ale nigdy nie istnia\u0142 \u2014 pozostawi\u0142o mnie z g\u0142\u0119bokim poczuciem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":944,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[{\"content\":\"Przymusowa heteroseksualno\u015b\u0107 odnosi si\u0119 do systemowego narzucania norm heteroseksualnych jako domy\u015blnych. Eve Kosofsky Sedgwick krytykuje ten mechanizm w Epistemology of the Closet<\/em> (1990), analizuj\u0105c, w jaki spos\u00f3b heteronormatywno\u015b\u0107 kszta\u0142tuje wiedz\u0119, w\u0142adz\u0119 i narracje historyczne, cz\u0119sto wymazuj\u0105c queerowe \u017cycia i pragnienia.\",\"id\":\"d47bb21d-f694-4dfc-84dd-5b68e8a94ffc\"},{\"content\":\"Jak argumentuje Judith Butler w Melancholy Gender<\/em>, struktury heteronormatywne wymagaj\u0105 wymazania queerowych wi\u0119zi \u2014 wymuszonej amnezji, w kt\u00f3rej utraceni kochankowie, nieakceptowalne pragnienia i niemo\u017cliwe sposoby \u017cycia zostaj\u0105 zepchni\u0119te do sfery niewypowiedzianego. \u201eNigdy go nie kocha\u0142em, nigdy go nie straci\u0142em.\u201d\",\"id\":\"ecfa4c2c-61fb-4344-a8f2-e247a174d2e6\"},{\"content\":\"Jego \u015bmier\u0107 jest przypomnieniem o trudno\u015bciach, z jakimi mierzy si\u0119 wielu z nas w spo\u0142eczno\u015bci LGBT. Wed\u0142ug badania The Trevor Project z 2023 roku, 18% m\u0142odzie\u017cy LGBT podj\u0119\u0142o pr\u00f3b\u0119 samob\u00f3jcz\u0105 \u2014 dwukrotnie wi\u0119cej ni\u017c w\u015br\u00f3d ich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w w og\u00f3lnej populacji nastolatk\u00f3w. Ta druzgoc\u0105ca statystyka podkre\u015bla trwa\u0142e skutki stresu mniejszo\u015bciowego.\",\"id\":\"c0799060-49ed-4ac4-9a99-bad86a22e4a0\"},{\"content\":\"W The Cultural Politics of Emotion Sara Ahmed wykazuje, \u017ce emocje dzia\u0142aj\u0105 nie tylko w ramach indywidualnego do\u015bwiadczenia, lecz tak\u017ce jako si\u0142y spo\u0142eczne i polityczne. \u017ba\u0142oba \u2014 rozumiana w tym kontek\u015bcie \u2014 kszta\u0142tuje zar\u00f3wno jednostk\u0119, jak i wsp\u00f3lnot\u0119. Emocje tworz\u0105 i podtrzymuj\u0105 struktury spo\u0142eczne, dlatego queerowa \u017ca\u0142oba nie jest jedynie do\u015bwiadczeniem osobistym, lecz kr\u0105\u017cy w obr\u0119bie wsp\u00f3lnoty, buduj\u0105c wsp\u00f3lne przestrzenie intymno\u015bci i oporu.\",\"id\":\"9abe1621-d56d-4fc4-ab5c-e0f8d14d4fe2\"}]"},"categories":[62],"tags":[],"class_list":["post-725","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portfolio"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=725"}],"version-history":[{"count":46,"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1762,"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/725\/revisions\/1762"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/michalrutz.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}